1 week na 20 maart 2006.
Dank aan Michiel, Marije, Sander, Mathijs, Pake, Beppe, Wian, Opa, Oma, Ton, Ilona, Jonne, Wil, Wouter, Froukje, Hans, Marianne, Fred, Jacco, Anne, Lian, Rob, Natasja, Dorine, Conny en Noah, voor dat jullie er waren op Vera's sterfdag (hopelijk heb ik niemand vergeten?). Maar ook aan de vele anderen, die via kaarten, smsjes of via andere lijnen hebben laten weten dat deze dag ook voor hen niet ongemerkt voorbij gaat. Dat doet mij enorm goed. Ik had gehoopt en verwacht dat er na deze dag weer lucht zou komen in mijn leven, maar dat viel zwaar tegen. In de periode voor 20 maart heb ik heel lang de emoties weggestopt, gewoon omdat ik er niet aan wilde, weer die pijn te moeten doorstaan. Toen deze dag vol met warm medeleven voorbij was, zakte ik eigenlijk weg in een negatieve spiraal, overmand door vermoeidheid had ik niet de kracht om hier uit te klimmen. En dat moet ik ook niet willen, het is goed om te beseffen dat ik niet om deze emoties en zwaarte heen kan, ik zal er dwars doorheen moeten, en ieder jaar weer. Ik denk dat ik nu in dat stadium zit, en ik probeer het nu niet zo meer weg te duwen. Hopelijk komt er daardoor langzamerhand nieuwe energie in mij. Daar vertrouw ik op!

9 januari 2006.

Het begint vandaag alweer te kriebelen. De eerste schooldag na de kerstvakantie. Een wee gevoel gaat door mijn lijf, van mijn keel tot onder in mijn buik en terug. Drie jaar geleden was je op die zondag naar het strand geweest met een aantal Sowieso-ers. Maandagochtend voelde je voor het eerst pijn aan een bult in je lies. Je vroeg je af of dat van de strandwandeling kon komen. Vreemd, wat zou dat nu kunnen zijn?Och, het zal wel weer over gaan...Het begin van een ongelooflijke periode van ontreddering, verbazing, ongeloof... En ieder jaar komt datzelfde gevoel terug, het lijkt wel of het ieder jaar sterker wordt. 

Vasthouden wil ik het... de herinneringen, maar waarom? Wat geeft het? Het is mijn pijn, niet de jouwe, Vera... Jij bent nu goed terecht, je wist dat je goed terecht zou komen, daar heb je geen moment aan getwijfeld, zelf niet in de moeilijkste momenten. Wat is het? De pijn van het gemis? Of is het de pijn van alles wat gebeurde, dat jij dat mee moest maken? De pijn van ongeloof, vertwijfeling en ontreddering? De pijn van de onmacht die ik voelde? Ik stond machteloos, terwijl je als moeder altijd een antwoord hebt, toch...? Ik kon niets doen, ik kon je niet geruststellen, want er was niets om gerust te stellen.... Ja, ik voel het, dit is wat mij het meeste plaagt, de onmacht, de hulpeloosheid, het falen als moeder. Nu stromen de tranen over mijn wangen, want dit is de pijn. Ik had je willen geruststellen, ik had je willen redden, maar in plaats daarvan was ik sprakeloos, letterlijk en figuurlijk, ik kon niets....ik stond met lege handen en met een mond vol tanden...

We gaan weer naar 20 maart toe, voor de derde keer, het zal mijn leven van alledag bepalen, het zal een stempel zetten op iedere dag, een schaduw brengen over alles wat ik doe...

Zweden, wat geeft me dat goede gevoel? Het is de ruimte, de natuur. Het inspireert me om spiritueel te kunnen zijn, zodat jij dichter bij mij bent, Vera. En ik dichter bij jou... één zijn met de natuur is één zijn met jou... Zowel fysiek als mentaal vind ik daar de ruimte voor mezelf en voor jou. Een diep verlangen naar vrijheid, de vrijheid die jij al hebt leren kennen, en waarnaar ik op zoek ben. 

We gaan weer op naar 20 maart, het einde van de winter, het einde van jouw leven... Het is nog ver weg, het is een lange weg, maar ik blijf vechten en knokken, voor jou, Vera...!! Ik voel dat jij met me meereist op mijn schouder, en dat je me een duwtje in de rug geeft, je stimuleert me om door te gaan, om er voor te gaan, en daarom kan ik het! Dankjewel Vera!

14 augustus 2005.

hej lieverd. Ik heb sterk het gevoel dat ik je hoe langer hoe meer ga missen. En dat het gevoel nu heftiger wordt! Steeds weer overvalt me het gevoel dat het niet te geloven is, het blijft heel ongeloofwaardig wat er is gebeurt! Hoe kan dit in vredesnaam? Het lijkt niet echt! En toch is het zo, maar ik wil en kan er niet aan...Meisje, het is zo hard. Nadat ik in Zweden was voor de studie, is het zo moeilijk om de dagelijkse realiteit met daarbij horende verantwoordelijkheden weer op te pakken. Ik heb het gevoel dat ik het bijna niet meer op kan pakken, misschien ook wel niet wil... Het is zo zwaar om het verdriet te voelen, een goede balans te vinden in het uiten ervan, waar ik bijna niet ruimte voor vindt, en tegelijkertijd nog de verantwoordelijkheid te hebben voor het gezin, de kinderen, de relatie. Het kost zoveel strijd, ik heb er soms geen zin meer in om er zo hard voor te moeten werken. Wanneer mag ik uitrusten? Ik mistte je bij pake en beppe om pannekoeken te bakken. Gisteravond zat ik op de boot en zag een meisje zitten... je had het kunnen zijn, de rust die ervan af straalde, de oogopslag, de liefde en het genieten, het was alsof ik jou zag zitten. Maar je was het niet, en dat te realiseren doet weer zo'n pijn. Het lijkt of de pijn steeds dichterbij komt... Je zou nu bijna 17 jaar zijn... het lijkt of het ieder jaar zwaarder wordt, maar het lijkt of de buitenwereld geen ruimte meer heeft om het te dragen. Het liefst gaat men over tot de orde van de dag, en men is allang blij als ik zeg dat het goed met me gaat, want dan hoeven ze geen moeilijk gesprek aan. Maar ook in de relatie is het zo moeilijk, wat kan een mens eenzaam zijn in een gezin...Lieverd, ik hou je vast, ik hou Michiel vast en ik hou Marije vast en ik blijf zoeken.... Dag meiske van me....xxxmama.

 

juli 2005

hej lieve meid van me! soms slaat de twijfel toe; wanneer overvalt me het echte verdriet? wanneer stort ik in van verdriet? ik weet het niet, maar ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat ik wegvlucht voor het verdriet. Het is geen bewust proces, integendeel! Ik heb het niet in de hand, zoals er niets in deze wereld is wat je in de hand hebt. Maar daarom slaat soms de angst toe. In Zweden heb ik 2 weken onbezorgd kunnen leven, kind kunnen zijn zonder de angst er niet bij te horen. Ik hoefde nergens om te denken, dat werd voor me gedaan, alleen het leren werd van me gevraagd en dat deed ik met volle overgave! Het was dan ook fantastisch! Maar oh, wat wreed en hard als de harde dagelijkse realiteit weer gaande is, van alles in mij verzet zich daartegen! Het was en is heel confronterend, maar het was het dubbel en dwars waard! Jij was bij me, en je hebt me zo gestimuleerd in wat ik deed, dankjewel daarvoor Vera! Zonder jou had ik dit nooit kunnen doen! Ik hou zo van je........ xxx mama.

 

april, midden in de verbouwing

Lieve Vera, twee jaar geleden stond de wereld op z'n kop, alles wat niet bestond gebeurde toch, alle fundamenten waren kapotgeslagen onder mijn bestaan. En nu, twee jaar later, lijkt het nodig om dit in huis ook te laten gebeuren. Alles op z'n kop, alles van z'n plek, alles onder het stof waardoor het mistig en stoffig om me heen is, het voelt als een herhaling. Maar er is perspectief: na de grondige verbouwing gaan we een nieuw bestaan opbouwen, alles door de handen laten gaan, alles weer opnieuw inrichten, tot in het kleinste detail wordt alles uitgezocht, onderzocht en opnieuw een bestemming gegeven. Zo is het ook in mijn leven: m'n hele leven wordt tot in detail onderzocht en uitgezocht, en alles wordt na overweging een nieuwe bestemming gegeven. Zo leer ik een nieuw bestaan op te bouwen zonder jouw lijfelijke aanwezigheid. Een nieuw bestaan met jouw in mijn hart. Liefs van mama. 

 

 

Na 20 maart, het derde jaar in.

Wat weer een fantastische dag. Zovelen die met ons waren om bij Vera's leven en sterven stil te staan. Om te huilen, en om te lachen. Het mocht en kon allemaal, en het gaf een bijzonder warm gevoel om dit zo met elkaar te doen. Gewoon bij elkaar zijn, waar Vera zo van hield, veel mensen om haar heen. En zo moest het zijn. Lieve mensen, bedankt allemaal! We kunnen er weer een hele tijd op vooruit, in de wetenschap dat Vera altijd gemist wordt, en dat haar leven niet voor niets was.

Vandaag 17 maart 2005 half 10 's ochtends

Lieve Vera, ik zit de videoopname te bekijken van het Grand Gala classique, maart 2002. Mijn lichaam is te klein om uiting te geven aan mijn grote verdriet, mijn tranen zijn te weining en niet zout genoeg, mijn hoofd is te klein om dit te dragen, maar hij wil niet barsten. Ik mis je zo intens, dat is met geen woord te beschrijven. En ik zie Michiel achter de piano, af en toe een verliefde blik over en weer, o wat vind ik die jongen lief! Jullie zijn zo'n prachtig stel.

Vandaag 3 maart 2005.
Denk terug aan 3 maart 2003, de derde van de derde in het 200derde jaar. De dag des oordeels. Het bericht dat er geen enkele kans op genezing zou zijn, hier werd een zwarte streep getrokken. De wereld stortte in, alle fundamenten onder mijn bestaan werden aan gruzelementen geslagen. Onvoorstelbaar, toen en nu en altijd. Vera zat er verslagen bij. Haar eerste vraag was of ze de trouwerij van haar oom en tante in Engeland nog zou halen, op 6 mei. Er werd hoopvol op gereageerd,... Thuisgekomen uit het ziekenhuis na dit bericht is Vera met Michiel op haar kamer gaan zitten om te praten, om elkaar vast te houden. Het meest bizarre was dat je dan toch gewoon weer eten moet koken... het gevoel nu is niet anders dan 2 jaar geleden, zelfs niet minder heftig. hooguit bewuster.

---

Alweer een nieuw jaar... waar blijft de tijd? Voor jou is de tijd er niet meer, tijdloosheid, voor ons onvoorstelbaar, en toch... Vera, soms lijkt het of je steeds verder van ons weg raakt, maar toch weet ik dat het juist andersom is, we komen steeds dichter bij elkaar. Beppe is al hard op weg te verdwijnen in de tijdloosheid. Elk besef van tijd is ze kwijt, en het wordt steeds erger. Gister waren we bij Pake en Beppe, opeens vroeg Beppe waar we waren. Ze dacht dat we in Sneek waren! Dat is al van voor mijn tijd, dus ze is hard op weg te verdwijnen in tijdloosheid. Ik kon wel in huilen uitbarsten toen dat gebeurde, en toch weet ik ook dat jij haar opwacht. Voor Pake is het heel zwaar, hij is zo bang dat hij eerst doodgaat en dat Beppe dan in een verzorgingstehuis moet, want ze kan niet meer alleen thuis wonen. Vera, het leven hier is soms zo loodzwaar, dat ik er soms naar kan verlangen om met jou te zijn, in vrijheid. En toch weet ik dat ik hier nog niet klaar ben, ik heb hier nog veel te doen, en ik moet nog voor veel mensen hier iets betekenen. Alles wat ik nu doe draag ik op aan jou, want zonder jou leven en sterven was ik nooit in dit proces terechtgekomen. Ik probeer in liefde te leven, zonder oordelen. Soms is dat heel moeilijk en het lukt ook niet altijd. Ik heb geleerd te accepteren hoe ik me voel, en met dat gevoel iets te doen; in ieder geval niet weg te stoppen, maar het er laten zijn, en dat is een gigantische stap vooruit in mijn ontwikkeling! Ik heb ontzettend veel boosheid in mij, en dat projecteer ik op mensen om mij heen. Maar het heeft wel altijd een functie, want daardoor kom ik toch tot een dieper contact met mensen. Vera, ik heb hier nog heel veel te doen en ik heb nog geen idee welke kant ik op zal gaan met mijn verdere ontwikkeling, maar dat jij mij steunt is voor mij zeker. Ik voel dat jij me dit allemaal leert, en mij stimuleert en motiveert om door te gaan.

---

Lief meisje van mij, wat was het goed om met Sowieso in Het Grote Bos te zijn in juni 2004. Wat een fantastische groep! Ik voelde me warm ontvangen, door iedereen! In het dagelijks leven maak ik regelmatig mee dat iemand met een grote boog om me heen loopt, wat ik me ook heel goed voor kan stellen overigens, maar bij Sowieso komt dat niet voor. En je brussen werden ook zo goed opgevangen, ze mochten er gewoon zijn! Er is waardering, liefde, gezelligheid en warmte. Echt grandioos! Maar ja..., toch was het gemis ook heel goed voelbaar, juist hier. Ik heb je zo gemist, dat je er niet lijfelijk bij was. Ik zie helemaal voor me hoe je hier rond gelopen zou hebben, zoals je er 2 jaar geleden ook bij was. Maar je loopt hier niet meer. En toch was je voelbaar aanwezig! Toen we vanochtend bij de dienst waren, en ik de muziek hoorde, heb ik even hartstochtelijk gehuild om jou. Waarom mag je hier niet meer deel van uit maken? De pijn was heel goed voelbaar, losgemaakt door de muziek. Jesper zat bij mij op schoot, en troostte mij. Maar op een gegeven moment zei hij: "Nou mam, nu moet je de kraan maar weer dichtdraaien". Dat relativeerde wel, hij maakte me weer aan het lachen door de tranen heen. Ik heb je vandaag weer je rol zien spelen, je was weer fantastisch, meid! Ik hou van je, lieverd! Je mama. Er is een leven voor en een leven na Vera, en in allebei de levens hoort zij thuis. Maar toch op een andere manier. Alles staat in een ander daglicht; vriendschappen, werk, relaties met collega's, familie, geloof, en vooral ikzelf. De boeken die ik voor Vera's sterven heb gelezen, moet ik opnieuw lezen, omdat ik ze nu anders lees, anders beleef. Het gaat nu wat beter met mij, omdat ik een weg heb gevonden die ik moet volgen. Waar de weg heengaat is nog volkomen duister, maar de weg ligt er, en dat geeft een rustig gevoel, het geeft vertrouwen in de toekomst. Ik vond het best moeilijk om tegen mensen te zeggen dat het goed met me gaat, maar het went. Ik voel Vera over mijn schouder, en zij moedigt mij aan, want zij wil niet anders dan dat het goed met mij en met ons allemaal gaat. Daarom wordt het gemakkelijker om te accepteren dat ik me ook weer beter kan voelen. Maar het gemis, iedere dag weer, zal nooit wennen. Er zullen iedere dag momenten blijven waarop ik haar intens mis, dat zal nooit veranderen, en dat is maar goed ook. Ik heb haar zo lief, en ik zou haar zo graag eens lekker knuffelen! Janet Willemsma, 23 april 2004.

Geschreven door Janet, Vera's moeder, 22.03.'04, uit een interview met P.F. Thomese, schrijver van "Schaduwkind". Het geeft precies weer wat ik meemaak, hoe ik het beleef.

"Bij de dood van Vera is een nieuw leven begonnen. En tegelijkertijd blijft Vera centraal staan in mijn leven. Dierbaar, op een gruwelijke manier. Niets is intiemer dan een sterfbed. Het is gek, het moment waarop Vera stierf, was ze eigenlijk al weg. Ik had haar opgeslokt, in mezelf begraven. Ik ging dood, nee het is meer dan doodgaan, want ik moest daarna weer terug. Terwijl Vera achterbleef. De confrontatie met anderen is haast onmogelijk. Je moet mensen onder ogen komen voor wie je niet meer bestaat en die voor jou niet meer bestaan. Zij willen doorgaan met gisteren, maar er is geen gisteren meer. Zij kunnen niet meepraten over de enorme afgrond waar ik in gekeken heb en die zij alleen van horen zeggen hebben. Zij proberen uit alle macht een situatie te herstellen die ik, uit alle macht, probeer te vermijden. Maar ik moet iets doen. Langzaam probeer ik weer opnieuw te leven, zoals je leert te lopen. Je leert te ademen, je leert te lachen, je leert ergens van te genieten-ook zoiets raars- maar ik doe die dingen ernaast. Ik speel een nieuwe gestalte, ik treed uit mijzelf. Er blijft altijd iemand achter om bij het graf te waken."